|
Przed i po odbudowie oraz
rekonstrukcji przez obecnych właścicieli
Biały Dwór położony jest na skraju płaskowyżu górującego
nad doliną Wisły. Strategiczny charakter miejsca, w sąsiedztwie
dróg handlowych, zwłaszcza Szlaku Bursztynowego, został doceniony
bardzo wcześnie - w okolicy znajdują się liczne pozostałości
osadnictwa pruskiego oraz krzyżackiego.
Pierwsze informacje pisane pochodzą z okresu podboju
pruskiej Pomezanii przez zakon krzyżacki. Wiadomo, że w 1236 r.
okoliczne ziemie otrzymał, za zasługi dla zakonu, Dytryk von
Dypenow (Dietrich von Tyfenowe), szlachcic z Saksonii. To on
założył m.in. wieś Tiefenau (Tyfenow), dzisiejsze Tychnowy. Do
końca XV w., z małymi przerwami, większość okolicznych dóbr była
w rękach osób związanych z tym rodem. Po rozpadzie państwa
krzyżackiego (1466) i utworzeniu Prus Królewskich przeszły one w
ręce polskie.
Wiadomo, że na początku XVI w. właścicielem folwarku
Bystrzec (Weisshof), dzisiejsze Podzamcze, był Jan Ulkowski,
kasztelan elbląski. Jego córka Anna wyszła za Jerzego
Sokołowskiego, wnosząc w posagu m.in. Bystrzec. I to właśnie on
rozpoczął wznoszenie dworu
w obecnym miejscu. Był to wówczas zapewne budynek tylko
jednopiętrowy, ale w całości podpiwniczony, stojący na naturalnym
wzniesieniu.
W pierwszych latach XVII w., prawdopodobnie przed najazdem
szwedzkim (1626-1629), dwór został znacznie rozbudowany i
wzmocniony, m.in. w narożniku południowowschodnim dostawiono
basztę ze strzelnicami. Ufortyfikowano także samo wzniesienie,
otaczając je murem od północy
i zachodu, a od południa przekopano fosę. Część tych umocnień była
widoczna jeszcze pod koniec XIX w.
Na początku XVIII w. Biały Dwór przeszedł w ręce rodu
Kretkowskich. Wówczas to m.in. dobudowano drugą basztę w narożniku
północnowschodnim. Nie miała ona już funkcji obronnych, a
wystawiono ją raczej ze względów estetycznych, dla zachowania
symetrii w rozplanowaniu elewacji frontowej. Stąd znacznie cieńsze
mury i brak strzelnic. Mieścił się w niej alkierz (dzisiaj jest
podobnie - sypialnia apartamentu nr 2).
W 1763 r. dobra bystrzyckie kupił Jerzy Dziewanowski,
ówczesny wicewojewoda chełmiński.
W 1772 r., po pierwszym rozbiorze Polski, ziemie te zostały
włączone do Królestwa Pruskiego.
W pięć lat później (1777) Dziewanowscy sprzedali majątek pruskiemu
Urzędowi Wojny i Skarbu
w Kwidzynie, który założył tu swoją siedzibę. Czy był ona
zlokalizowana w samym dworze, nie wiadomo.
Około 1800 r. jako dzierżawca Białego Dworu pojawił się
Johann Borris. W 1850 r. Urząd Wojny
i Skarbu oddał dobra bystrzyckie w wieczyste użytkowanie
dotychczasowym dzierżawcom, czyli właśnie rodzinie Borris. Jej
przedstawiciele występują jako właściciele jeszcze w 1918 r.
(Rudolph Heinrich Borris).
Opuszczony cmentarz dworski
W 1918 r właściciel fabryki wapna w Toruniu,
sprzedał potajemnie swoją fabrykę i zakupił od Borrisa Biały Dwór
i 500 ha ziemi. Właściciel ten nazywał się Robert von Kessel. Był
właścicielem do 23 stycznia 1945 roku. 29 stycznia Biały Dwór był
zdobyty przez Armię Radziecką i jej przedstawiciele rezydowali w
nim do 1946 roku. Następnie właścicielami byli: Buszkiewicz ( 1946
– 1948 ) Lenkiewicz ( 1948 – 1949 ) Wróblewski ( 1949 – 1958 ).
Największej dewastacji Biały Dwór uległ za Pana Wróblewskiego.
Po całkowitym zniszczeniu zabudowań gospodarczych, właściciel
wprowadził trzodę chlewną i bydło do pomieszczeń Białego Dworu.
Pan Wróblewski mieszkał razem ze swoimi zwierzętami do chwili
zawalenia się dachu. W 1959 roku Biały Dwór i teren, który był do
niego przydzielony przeszedł pod Zarząd Kwidzyńskiego
Przedsiębiorstwa Gospodarki Rolnej. W 1960 rolu budynek Białego
Dworu został objęty opieką konserwatorską.
W 1977 r Dyrektor Kwidzyńskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Rolnej
Kazimierz Kraszewski wystąpił do władz o pozwolenie odbudowy
Białego Dworu. Odbudowa trwała ok. 14 lat.
W 1994 roku Biały Dwór przeszedł w posiadanie obecnych
właścicieli.
|
